کنند» تاکيد دارد . بر خلاف مدل هاي رگوسيوني که در آنها Y (متغير وابسته) با استفاده از X متغير توضيحي (X ،…، X2 ،X1) توضيح داده مي شود. در مدل هاي سري زماني از نوع BJ (باکس –جنکينز) متغير Y1 با استفاده از مقادير گذشته متغيرY با استفاده از مقادير گذشته متغيرY وجملات خطاي استوکاستيک توضيح داده مي شود . به همين دليل مدل هاي ARIMA گاهي اوقات مدل هاي غير تئوريک ناميده مي شوند، زيرا آنها را نمي توان از هيچ تئوري اقتصادي استخراج کرد ( تئوريهاي اقتصادي غالباً براساس مدل هاي معادلات همزمان استنتاج مي گردند ) در ادامه اين بحث به توضيح فرايند ARIMA ونحوه مدلسازي آن مي پردازيم .

فرآيند خود رگرسيون (AR )7
فرض کنيد Y را به صورت زير مدل سازي کنيم :
(y_t-σ)=α_1 (y_(t-1)-σ)+u_t
معادله 7

که در آن ميانگين و يک جمله اخلال خالص8 ( يک جمله خطاي تصادفي غير همبسته با ميانگين صفر و واريانس ثابت) است. در اين حالت گفته مي شود يک فرايند استوکاستيک AR يا خود رگرسيون مرتبط اول9 است . اين مدل بيانگر اين است که پيش بيني Y در زمان t نسبتي از مقدار آن درزمان )1-t) بعلاوه يک شرکت تصادفي يا جمله اخلال در زمان t است .

بطور کلي ما مي توانيم مدل زير را داشته باشيم :
معادله 8
(y_t-σ)=α_1 (y_(t-1)-σ)+α_2 (y_(t-2)-σ)+…+α_p (y_(t-p)-σ)+u_t
که در اين اينجا از يک فرايند AR يا فرايند خود رگرسيون از مرتبه Pام پيروي مي کند.توجه داشته باشيد که در اين مدل هيچگونه مقايسه توصيفي وجود ندارد . به همين دليل است که گفته مي شود: «داده ها ، اطلاعات خودشان را بازگو مي کنند»

فرآيند ميانگين متحرک (MA)10
فرايند AR، تنها فرايند مدلسازي براي توليد Y نمي باشد . فرض کنيد Y به صورت زير مدلسازي شود :
معادله 9

که μ يک مقدار ثابت وu جمله اخلال باشد . در اين مدل ،Y در زمان t برابر است با يک مقدار ثابت بعلاوه يک ميانگين متحرک از جملات خطاي جاري وگذشته . در اين حالت مي گويندمتغير y از يک فرايند ميانگين متحرک رتبه اول MA(1) تبعيت مي کند بطور کلي :

معادله 10

بيانگر فرايند (q)MA است . بطور خلاصه يک فرايند ميانگين متحرک ، يک ترکيب خطي ازجملات اخلال مي باشد .

فرآيند خود رگرسيون ميانگين متحرک (ARIMA)
در اين فرايند ، احتمال اينکه سري زماني Y داراي ويژگيهاي هر دو فرايند ARو MA باشد ، زياد است . به همين دليل به اين فرايند ARIMA گفته مي شود . يک فرايند ARIMA را براي متغير Y مي توان به صورت زير نوشت :
معادله 11

يعني شامل يک فرايند خود رگرسيون مرتبه اول و يک فرايند ميانگين متحرک مرتبه اول مي باشد. C در معادله بالا بيانگر عبارت ثابت مي باشد. بطور کلي فرايندي را ARIMA(P,q) گويند که شامل P مرتبه جمله خود رگرسيون q مرتبه جمله ميانگين متحرک باشد .

فرآيند خودرگرسيون ميانگين متحرک انباشته (ARIMA)
مدل هاي سري زماني که مورد بحث قرار داديم براين فرض استوار است که سري زماني ساکن است بطور خلاصه ميانگين و واريانس سريهاي زماني ساکن ضعيف ، ثابت مي باشند و کوواريانس آنها در طي زمان بدون تغيير است. اما اگر سري زماني ساکن نباشد چگونه بايد عمل کرد ؟
اگر يک سري زماني ساکن نبوده و انباشته از مرتبه يک (1)I باشد تفاضل گيري مرتبه اول آن سري (0)I بدست مي آيد. به طور خلاصه اگر سري زماني I(d) باشد پس از d مرتبه تفاضل گيري مرتبه اول سري I(0) بدست مي آيد. بنابراين اگر يک سري زماني پس از d مرتبه تفاضل گيري مرتبه اول ساکن شود و سپس آن را توسط فرايند ARIMA(P,q) مدلسازي کنيم ،در اين صورت سري زماني اصلي ، سري زماني خود رگرسيوني ميانگين متحرک انباشته ARIMA(P,q) مي باشد که در آن p تعداد جملات خود رگرسيوني وd تعداد دفعات تفاضل گيري مرتبه اول براي ساکن شدن سري زماني وq تعداد جملات ميانگين متحرک مي باشد . اگر d=0 باشد ( يعني سري زماني در ابتدا ساکن باشد ) آنگاه فرايند ( p,d=o) ARIMA با فرايند ARIMA(P,q) يکسان مي باشد . همچنين يک فرايند(p,p,o) ARIMA يک فرايند ساکن (p)AR خالص و يک فرايند (0,0,q) ARIMA يک فرايند ساکن(q)MA خالص مي باشد . بنابراين با مشخص شدن q,d,p مي توان گفت کدام فرايند مي بايست مدلسازي شود .

نحوه مدلسازي ARIMA
مدلسازي ARIMA براساس آنچه که گفته شد شامل چهار مرحله مي باشد که اين مراحل به طور خلاصه بيان مي گردد :

مرحله اول: تشخيص11
در اين مرحله به دنبال تعيين مقادير واقعي q,d,p هستيم . براي اين منظور معمولاً از ابزار نمودار همبستگي و همبستگي جزيي استفاده مي شود .

مرحله دوم : تخمين
بعد از تشخيص به تخمين پارامترهاي مدل مي پردازيم . گاهي اوقات مي توان براي تخمين پارامترها از روش حداقل مربعات استفاده کرد ، اما زماني که مدل نسبت به پارامترها غير خطي باشد به روشهاي غير خطي متوسل مي شويم . از آنجايي که اکنون اين کار به طور معمول با استفاده از برخي نرم افزاري کامپيوتر انجام مي شود، نبايد درباره دشواري معادلات رياضي مورد نياز براي تخمين پارامترها نگران بود.

مرحله سوم : کنترل تشخيص
پس از انتخاب يک مدل خاص ARIMA وتخمين پارامترهاي آن بدنبال اين هستيم که آيا مدل انتخابي داده ها را به خوبي برازش مي کنند؟ به عبارت ديگر آيا مدل انتخابي مناسب ترين مدل براي توصيف داده ها مي باشد؟ زيرا ممکن است يک مدل ARIMAديگر، برازش بهتري از داده ها ارايه نمايد . به همين دليل مدلسازي ARIMA به روش باکس _ جنکينز بيشتر يک هنر است تا علم .براي انتخاب يک مدل ARIMA مناسب ، نياز به مهارتهاي زياي وجود دارد . يک آزمون ساده براي برر
سي اين نکته آن است که مي بايست باقيمانده هاي حاصل از اين مدل اخلال سفيد باشند . در صورتي که باقيمانده ها اخلال سفيد باشند مي توان مدل انتخابي را به عنوان يک برازش مناسب پذيرفت ، در غير اين صورت مي بايست آن را رد و از ابتدا (مرحله اول ) شروع کرد ، بدين ترتيب متدولوژي باکس جنکيز فرايند تکراري مي نامند.

مرحله چهارم : پيش بيني
يکي از دلايل محبوبيت و گستردگي مدلسازي ARIMA، توانايي و موفقيت آن در پيش بيني است . در بسياري از اين موارد ، پيش بيني هاي حاصل از اين مدل به ويژه براي پيش بيني کوتاه مدت است و بيش از روشهاي مدلسازي سنتي اقتصاد سنجي قابل اعتماد و اتکا مي باشد . البته هر مورد خاص را بايد به طور جداگانه بررسي و قضاوت نمود .

بورس اوراق بهادار وتاريخچه آن
بورس اوراق بهادار به معني بازار متشکل و رسمي سرمايه است که در آن خريد و فروش سهام شرکتها يا اوراق مشارکت دولتي و موسسات معتبر خصوصي، تحت ضوابط و مقررات خاصي انجام مي شود. مشخصه مهم بورس اوراق بهادار ، حمايت قانون از صاحبان پس اندازها و سرمايه هاي راکد و الزامات قانوني براي متقاضيان سرمايه است (دواني،1382) . پيدايش بورس با پيدايش شرکتهاي سهامي با مسوؤليت محدود و شرکتهاي سهامي عام ارتباط دارد. به موازات پيشرفت واحدهاي تجاري و نياز به سرمايه هاي عظيم براي انجام عمليات اين شرکتها ، بازار سرمايه نيز توسعه يافته است .
اولين شرکت سهامي عام در سال 1602 ميلادي به نام کمپاني هند شرقي ثبت گرديد . در حقيقت اين کمپاني استعماري براي انجام مقاصد سياسي و نظامي خود نه تنها ريسک را تفهيم کرده بود بلکه با جمع آوري نقدينگي از مردم ، اين عمليات را با سرمايه آنها انجام مي داد . سپس با گسترش مبادلات تجاري در اروپا و لزوم ارتباط هر چه بيشتر صاحبان سهام ، مراکزي به وجود آمد که در آن دارندگان سرمايه متقاضاي استفاده از آن ، با يکديگر تماس يافته و نيازهاي يکديگر را برطرف مي کردند.
واژه بورس ، از نام فردي به نام « واندرس بورس » گرفته شده که در اوايل قرن پانزدهم در شهر بروژ بلژيک مي زيسته و صرافان در مقابل خانه او به داد و ستد اوراق بهادار مي پرداختند . بعدها اين نام به اماکني که محل داد وستد پول و اسناد مالي بود ، اطلاق گرديد . اولين بورس اوراق بهادار به طور رسمي در اوايل قرن هفدهم تشکيل گرديد ، بورس آمستردام بود که در آن سهام کمپاني هند شرقي براي اولين بار در آن عرضه گرديد . بورس آمستردام امروزه نيز يکي از بورسهاي معتبر بين المللي مي باشد . سپس بورس لندن معروفترين بورسي بود که در سال 1801 ميلادي تاسيس گردد . امروزه معروفترين بازارهاي سرمايه در کشورهاي پيشرفته صنعتي قرار دارند که مي توان بورس نيويورک ، بورس لندن ، بورس آمريکا ، بورس توکيو و… نام برد . در حال حاضر در اکثر کشورهاي دنيا ، تشکيلات بورس وجود دارد و فدراسيون بورسهاي جهان به عنوان يک سازمان هماهنگ کننده بين المللي نسبت به همکاري وتشريک مساعي بين بورسها، تهيه و ابلاغ ضوابط عملياتي ، حفاظت از منافع و حقوق صاحبان سهام و توسعه بازار سرمايه ، فعاليت مي نمايد .

سابقه تاريخي بورس اوراق بهادار تهران
بورس اوراق بهادار تهران به عنوان بخشي از نظام اقتصادي سرمايه داري در اواخر دهه 1340 در ايران شکل گرفت . اما عامل مهم تقويت بازار اوراق بهادار که همانا، جلب سرمايه هاي کوچک بود کمتر مورد توجه قرار گرفت . در نتيجه به اين بازار به عنوان محلي براي تامين مالي شرکتهاي خدماتي وتوليدي نگاه نشد .
فکر اصلي ايجاد بورس اوراق بهادار در ايران ، به سال 1315 برمي گردد . در آن سال يک کارشناس هلندي ويک کارشناس بلژيکي به منظور بررسي و اقدام در مورد تهيه وتنظيم مقررات قانوني ناظر بر فعاليت بورس اوراق بهادار به ايران آمدند، اما مطالعات آنها با آغاز جنگ دوم جهاني متوقف شد . پس از کودتاي 28 مرداد 1332 ، مجدداً در سال 1333 ، ماموريت تشکيل بورس اوراق بهادار به اتاق بازرگاني وزارت صنايع و معادن ، بانک مرکزي و وزارت بازرگاني وقت محول گرديد . اين گروه پس از 12 سال تحقيق و بررسي در سال 1345 لايحه مربوط را تهيه و به مجلس شوراي ملي ارسال داشتند . اين لايحه در اردبيهشت ماه همان سال تصويب گرديد. بورس تهران عملاً در بهمن ماه سال 1346 با ورود سهام بانک صنعت و معدن و شرکت نفت پارس فعاليت خود را آغاز نمود .
در طول حدود يازده سال فعاليت اوليه بورس، تعداد شرکتهاي پذيرفته شده ، از شش شرکت با سرمايه 6/2 ميليارد ريال که در بدو تاسيس بورس، سهام خود را عرضه کرده بودند، به 102 شرکت با سرمايه 230 ميليارد ريال در سال 1356 افزايش يافت و حجم معاملات آن که از 15 ميليون ريال در سال 1346 ، شروع شده به حدود 150 ميليارد ريال در کل دوره بالغ گرديد. در اين سالها دولت براي جلب نظر شرکتهاي پذيرفته شده در بورس ، معافيت هاي مالياتي خاص در نظر گرفت که براي گسترش بورس کمک ارزنده اي بود . همچنين قانون گسترش مالکيت صنعتي براساس واگذاري اجباري 49 درصد از سهام کارخانه هاي دولتي به مردم نيز نقش مهمي در احياي معادلات بورس داشت و به همين دليل بود که بالاترين حجم معاملات در سال 1356 معادل 5/44 ميليارد ريال، بدست آمد. در سال 1357معادلات بورس به دلايل متعدد از جمله عدم اعتماد مردم به دولت ، وضع نامناسب شرکتها ، اختلال در مديريت شرکتها و دلايل ديگر مواجه با رکود گرديد . در سال 1357 با وقوع دو رويداد مهم ديگر تصوير مبهم وگنگ بورس تهران به خاموشي وتاريکي گراييد .
اولين رويداد ، تصويب لايحه قانوني اداره امور بانکه
ا بود که به موجب آن بانکهاي کشور به استثناي بانک مرکزي ، از 36 بانک در پايان سال 1357 به 9 بانک کاهش يافت و بانکهاي تجاري دو يا چند مليتي، بانک واحدي را تشکيل دادند . رويداد دوم تصويب قانون حفاظت و توسعه صنايع ايران در تيرماه 1358 بود که به موجب آن نيز صنايع کشور به چهار بند ( الف ، ب ، ج ود ) تقسيم و سازمان صنايع ملي ايران با ماموريت حفاظت از آنها ايجاد گرديد. به موجب اين قانون مجموعاً 31 شرکت از 105 شرکت پذيرفته شده در بورس به علاوه 24 بانک و دو شرکت بيمه از ليست بورس تهران حذف شدند و 48 واحد ديگر با حجم معاملات محدودي در بورس باقي ماندند .
کل معاملات بورس در سال 1360 در حدود 49 ميليون ريال و در سال 1361 در حدود 65 ميليون ريال بود . در سال 1363

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید